radiomudug24 xayisiin mudug24 source

Xasuusta Jaalle Mohamed Siyaad Barre oo Maanta ku Beegan Xiliguu Dhacay 21October,,Akhriso Taariikhda,,

Kacaankii Soomaaliya waxaa uu dhacay October 21, 1969-kii waxaa hor-kacayey Jaalle Mohamed Siyaad Barre iyo Golaha sare ee Kacaanka,  Kacdoonkan oo aanu dhiig ku daadan ayaa yimid kadib markii la toogtay Madaxweynihii dalka C/rashiid Cali Sharma’arke.

Madaxweyne Cabdirashid Sharma’arke ayaa waxaa toogtay Mid ka mid ah  ilaaladiisa October 15, 1969, Sharma’arke waxaa uu xilligaas booqasho ku joogay magaalada Laas-Caanood ee waqooyiga dalka, 5 Maalin kadib dilka madaxweynaha waxaa dalka Afgambi ku qabsaday Jaalle Siyaad iyo golihii Towradda oo dalka Soomaaliya Xukumayey 21-  sano.

Alahu Naxariistee Cali Berdura oo ka tirsanaa 13-kii SYL, isla markaana aan ka qornay Taariikhyo badan ayaa noo sheegay  in loo yeeray Leegada habeenkii Kacdoonka, waxaa lagu wargaliyay in dalka uu ka dhacayo Kacdoon aanu dhiig ku daadan, loona baahan yahay in ay taageeraan towradda barakeysan, iskana iloobaan Xisbiga SYL iyo dhamaan wixii dalka ka dhacay 9-kii sano ee SYL talada hayeen.

Cali Berdura waxaa uu yiri”Haa, waxaa jirtay inay noo yeereen Maxamed Siyaad, Kulmiye, Gabayre iyo Caynanshe, waxay noo sheegeen in dalka ka dhacayo inqilaab aan dhiig ku daadan oo dalka ay isbedel ka samaynayaan… aniga meel cidlo ah ayaan ka istaagay waxaa u sheegay in taariiqda xusi doonto khiyaanada ay wadaan…waxaa igu xanaaqay Gabayre oo  markii dambee gacantooda ku sababsaday….Siyaad Barre waa i xiray,  xitaa lacag uu ii balan qaaday aniga ayaa diiday, Kacaan-diid ayaan ahaa Adeer…wax xil inaan qabto walgeey ma jeclayn, daacadnimo ayaan intaan kusoo gaaray adeer”.

Waxaa habeenkaas xabsiga la dhigay Madax badan oo ay ugu horeeyaan Madaxdii hore ee SYL( Sheekh Mukhtaar oo ahaa guddoomiyaha golaha shacabka, Maxamed Xaaji Ibrahim Cigaal iyo Madaxweynihii hore Aden Cadde) iyo rag kale, Golihii Wasiirada, Xildhibaano iyo qaar Xukunkii  SYL waxaa lagu xiray Beerta Sheekh Za’id ee Afgooye oo ka tirsan gobolka Shabeelaha hoose.

Waxaa La Mamnuucay Axsaabta, isu soo baxyada iyo xitaa shirarka gaar ah, waxaana dalka lagu soo rogay Nidaam adag oo dadka xakameeyo.

Dhank Raadiyaha iyo fanka si aad ah ayey  uga faa’ideysteen saraakiishii dalka inqilaabka ka dhigtay, sida uu Barnaamijkan  u sheegay Fanaanka Caanka ah ee Axmed Naaji Sacad.

Axmed Naaji ayaa nooga sheekeeyay wixii dhacay  habeenkii dalka Kacaanka ka curtay ee October 21, 1969-kii, Naji Waxaa uu sheegay in uu xiligaas uu isaga gacanta ku hayey 4 fure oo ka tirsan  Istuudiyaasha Radio Muqdishu sida 1-baad, 2-baad, 3-xaad iyo 4-raad, habeenkaas in uu Kacaan dhalanaayo kama warqabin ayuu intaa raaciyay, waxaa xusid mudan in xiligaas aanu dalka ka jirin wax Telefishin ah.

Marka hore  Kacaanka waxaa uu  la wareegay Radio Muqdishu kadibna Baarlamaanka qaranka iyo Xildhibaanada oo la dhihi jiray xiligaas Dipitaalayaal.

Axmed Naaji 3:00 Habeenimo ama 9-saac  habeenka Kacaanka  ayaa lagu soo garaacay guriga, Waxaana loo waday dhanka idaacadda, inta uu waddada sii socday, Saraakiishii wadday iyo  kuwa wadada jooga waxay la isku afgaranaayey waa Qurac, Qansax  iyo erayo kale oo la mid ah.

Markii la geeyay idaacadda Axmed Naaji waxaa uu halkaas ugu tagay Fanaaniintii dalka intooda badan oo iyagan hurdo loo diiday sida Daleys iyo Cali Suglle, halkaas ayaa loogu sheegay dhamaantood in uu Kacaan dalka dhashay, loona baahan yahay in ay dadka wacyi galiyaan.

Fanaaniinta ayaa halkaas ku qoray Heestii ugu horeysay ee Kacaanka lagu ayidaayo oo Miraheeda ay Sameeyeen Cali Sugulle iyo Axmed Naaji, waxaa miraheeda ka mid ahaa”Ocotober waa duruur hilaacday, Soomaalida u da’day oo ay ku diirsadeen, Xoogibaa dadaaloo Xukunkii dalka heystee, anagana waan ku raacnay, Hambalyadii”

Heestaah oo ay xifdinayeen ilaa 6-da subaxnimo xiligaas oo Idaacadda soo gali jirtay, waxaa kaloo uu noo sheegay in Habeenkaas xitaa la soo afduubay wadaadkii Quraanka ku furi jiray Idaacadda ee Sheekh Maxamed halka Wariye lagu magacaabo Cabdullahi uu warka ku furay Idaacadda subaxdaas.

Idaacadda halkii laga dhihi jiray”Halkani waa Radio Muqdishu Codka Jamhuuriyadda, Waxaa lagu badalay halkani waa Radio Muqdishu Codka Umadda Soomaaliyeed”.

Waxyaabaha lagu amray Wariyaasha waxaa ka mid ahaa in maalintaas aanay shaqaalaha dowladda shaqo u soo bixi Karin, Waxaa kaloo Idaacadda laga sheegay in Police aanu socon Karin waddada oo Ciidanka Militariga kaliya socon karaan.

Khudbaddii ugu horeysay ee Siyaad Barre ee idaacadda ka jeediyo waxaa uu uga hadlay dhowr arin sida in hantida qaranka la lunsaday, in cashuurihii jeebka lagu shubtay, waxaa uu sheegay in Musuqa uu hareeyay dhamaan madaxda dowladda.

Jaalle Siyaad waxaa uu shacabka u sheegay  in dalka uu qarka u saarnaa in uu burburo, dhaqaale iyo Siyaasad ahaan kaliya ma ahee xitaa in ay dalka ku soo food lahaa dhibaato taariikheed iyo mid qaran, arintan ay ku dhalisay in dalka ay inqilaab ka sameeyaan, isagoo intaa ku daray in aan laga aamusi Karin in Madaxweynihii dalka uu dilo Askari yar iyadoo halkaas ay joogaa madaxdii dalka sida Gudoomiyaha baarlamaanka, isagoo balan qaaday in ay ka hortagayaan nin jecleysiga, Musuqa iyo Qabyaaladda.

Golaha Kacaanka waxaa uu laalay Dastuurka dalka, waxaa uu kala diray dhamaan hay’adihii dastuuriga ahaa ee dalka, Sida xukuumaddii, Baarlamaankii, Garsoorkii, xitaa waxaa uu dalka ka mamnuucay siyaasadihii iyagoo dhamaam awoodihii gacanta u galiyay Madaxweynaha dalka.

Jaalle Maxamed Siyaad waxaa uu nonqday Afhayeenka iyo hogaamiyaha Kacaanka isagoo Xogheyayaal ka dhigtay dadkii afgabiga ay isla wadeen sida Jamaca Cali Qorshel, Maxamed Ceynaashe, Xuseen Kulmiye Afrax, Ibrahim Megag Samatar, Maxamud Cabdi Caraale, Salaad Gabeyre iyo rag kale.

Dadkii iska diiday Kacaanka, waxaa loo bixiyay”Kacaan diid” taas oo dadka ku dhalisay cabsi badan, waayo qofkii lagu tuhmo Kacaan diid, Waxaa lagula kici jiray falal xun oo xariga ugu roon yahay.

 

Hadaba Maxaa Lagu Xasuustaa Jaalle Siyaad:

September 1970: Maxamed Siyaad Barre Waxaa uu soo saaray xeerka 54-raad  kasoo oo dhigiisu ahaa in qofka la iska xero karo sabab la’aan iyadoo aan wax maxkamad ah lasoo taagin, waxaa xiligaas aad looga cabsan jiray hay’adda sirdoonka ee NSS-ta.

October 20, 1970: Jaalle Siyaad Barre ayaa sheegay in Soomaaliya noqotay Socialist State.

May 5, 1971: Siyaad Barre waxaa uu xiray raggii ugu sareeyay Kacaanka sida General Salad Gabeyre oo ahaa ku xigeenka Maxamed Siyaad iyo aabihii Kacaanka, Waxaa kaloo la xiray General Maxamed Ainanshe, Labada nin waxaa laga saaray Golaha sare ee Kacaanka, waxaa sidoo kale laga dhigay dhamaan garaadihii ay heysteen markii dambana waxaa labadooda lagu toogtay Scoula Polisaia”.

January 21, 1971:  Waxaa la dhisay guddiga Af-Soomaaliga, gudigan waxaa dhisay golaha sare ee kacaanka si ay u sameeyaan xarfaha ugu haboon ee lagu qoraayo Soomaaliga.

Guddigan waxaa uu ka koobnaa 21 qof oo ah xeeldheerayaal Afafka ah  iyo labo lataliye, Muddo  22 Bilood gudahood ah ayaa waxaa lagu diyaariyey  Buugaagta Dugsiga dhexe  xarfaha higgaadda Af-Soomaaligu oo ka kooban 5 Shaqal  iyo 21 Shibbane.

Ololihii Hor-umarinta reer Miyiga, waa tilaabo kale uu Siyaad Barre iyo maamulkiisa ku guuleysteen in Macaliinta xiliga fasaxa loo diro miyiga si dadka wax u baraan, waxaa kaloo laga faa’ideystay ardayda, Fanaaniinta iyo cid kasta oo aqoon leh, Barnaamijkan oo guuleystay waxaa uu dadka baray in ay wax qori karaan, waxaa uu sidoo kale hoos u dhigay Umminimada.

1974: Soomaaliya waxaa ay ku biirtay ururka Jaamacadda sanadkii 1974-tii, isla sanadkaan Waxaa uu Madaxweyne Barre uu noqday Madaxweynaha Midowga Afrika, Shirka Madaxeedka Afrika ayaa lagu qabtay magaalada Muqdishu.

January 11, 1975 Madaxweyne Maxamed Siyaad ayaa soo saaray Xeerla Qoyska(New Family Law) kaas uu ku simay dhaxalka raga iyo haweenka, isagoo laayey culimadii ka hor timid go’aankiisa 23 January 1975.

Golihii sare ee Kacaanka, Waxaa 1976-dii ayaa  isku badalay Xisbiga Hantiwadaaga Kacaanka Soomaaliyeed, iyagoo isku dayey in ay is waafijiyaan Diinta dalka oo Islaam aheyd iyo aragtidan Shuuciyadda iyo hantiwadaaga.

 

July 1977: Waxaa uu dagaal dhex maray  dalkeena iyo Xabishida, Waxaa lagu dagaalayey waa dhulka haatan loo yaqaano Kilinka Shanaad, inta aan la gaarin September 1977-kii, Ciidamada qalabka ee dalkeena waxaa ay gacanta ku dhigeen 90% dhulkaas maanta loogu yeero Ogaadeeniya ilaa markii dambe ay xabishida usoo hiiliyeen Ruushka iyo Cuba, Soomaaliyana halkaas ku jabtay.

April 9, 1978 – Waxaa dhicisoobey Inqilaab lala maaganaa in lagu rido xukuumadii Siyaad Barre. Waxaana la toogtey 17 kamid ahaa ragii inqilaabka lagu tuhmay oo uu kujirey Col. Maxamed Sheekh Cismaan oo ahaa hogaaminayey Inqilaabka.

Xilligaas ayuu C/Laahi Yuusuf ka baxay Soomaaliya maadaama uu kamid ah raggii ku jirey fulinta Inqilaabkaas.

May 1988, Dad badan ayaa lagu dilay magaalada Hargeisa, reer Hargeisa waxaa ay ugu yeeraan Xasuuq, dowladda Soomaaliya ayaa lagu eedeeyay dhibkaas, ilaa iyo hadda dowladda Soomaaliya kama bixin raali galin iyo Magdhaw toona.

May 15, 1990: Rag lagu qiyaasay 114 qof oo isgu jira Culimaa’udiin, Ganacsato iyo Siyaasiyiin oo loo yaqaanay (Manifesto Group)  ayaa Maxamed Siyaad u soo jeediyay in xilka isaga dago taas oo ku gacan seyray.

Maxamed Siyaad Waxaa la dhihi jiray Guulwade, Jaalle  Siyaad iyo ereyo kale oo ku tusinaya in uu dadka sareeyo, dadka waxaa looga dhigay in uu yahay aabaha guusha, Waxaa uu jeclaa in aabo u noqdo hor-umar kasta oo dalka ka dhacaya, dhismo kasta oo maanta dalka waxtar u leh  dhismayaal dowladeed, Dekado iyo Airportiyo, Jidad, isbitaalo, Jaamacado, Warshado,  afka la qoro, wax walba isagaa ayaa bilaabay isla markaana dhameeyay.

Ugu Dambeyntii Jaalle Maxamed Siyaad Waxaa uu dalka isaga baxay  January 27, 1991-kii kadib markii Caasimadda Muqdisho kala wareegeen Jabhaddii USC, Barre waxaa uu Magangalyo siyaasadeed ka helay dalka Nageiria halkaas uu ku sugnaa ilaa uu ka geeriyooday  January  2, 1995 magaalada Lagos ee dalka Nigeria.

Xuquuqda Qoralka Waxaa Leh Radio Goobjoog

M-siyaad-Barre

10 ku laabo mudug24 xiriir

Comments

comments

Fikradaha Akhristayaasha (0)




ad

Deg Deg Fanaanada Maryan Mursal Ciise oo soo gaartay Magaalada Gaalkacyo Dhanka Galmudug,,
- Sep 20, 2017
Sida uu mudug24 u xaqiijiyay Wariye Cabdi Risaaq Axmed Waxaa magaalada Gaalkacyo dhankeeda waqooyi ...
Akhriso Galmudug oo beenisay in ay taageertay Xulufada Sacuudiga iyo Wararka warbaahinta lagu faafiyay,
- Sep 20, 2017
Maamulka Galmudug ayaa been abuur ku tilmaamay warqad lagu faafiyay baraha bulshada, taasi oo ...
Deg Deg Weerar ka dhacay Deegaanka Godad ee Gobolka mudug oo 3 ruux ku dhimatay..
- Sep 20, 2017
Ugu yaraan 3 qof ayaa la xaqiijiyay in ay ku dhinteen ka dib markii ...
Dhageyso Qarax lagu dilay Sarkaal ka tirsan Garoonka aadan Cade oo Muqdisho ka dhacay,,
- Sep 20, 2017
Inta la xaqiijiyay 1-qof ayaa ku dhintay 2-kalana waa ay ku dhaawacmeen kadib markii ...
Dhageyso Kulan looga Hadlayay Dhismaha Iyo Maalgashiga Dakada Hobyo Oo Magaalada Cadaado lagu Qabtay
- Sep 20, 2017
Kulan ay soo qaban qaabisay Wasaaradda Gadiidka & Dekedaha Galmudug ayaa waxa ay Wasaaraddu ...
Dhageyso Wasaarada Amniga Galmudug Oo Qaadacday Go,aankii Kasoo Baxay Maxkamadda Gaalkacyo Kuna Celisey Mar Kale In Lasoo Xiro Shiikh Cabdi Wali
- Sep 20, 2017
Wasiir ku xigeenka amniga galmudug Mahad Xasan Maxamed ayaa ka hadlay go,aan kasoo baxay ...
Sawirro Ra’iisul Wasaaraha Soomaaliya Oo Ku Sugan Magaalada New York Ee Dalka Maraykanka Halkaasi Oo Kula Kulamay Wasiirka Arimaha Dibadda Ruushka Sergey Lavrov
- Sep 20, 2017
Ra’iisul Wasaaraha Xukuumadda Federaalka ah ee Soomaaliya Xasan Cali kheyre iyo Wafdi uu hoggaaminayo ...
Magaalada Muqdisho Wiil walaalkiisa ku dilay Xaafada Boondheer kadib markii isku qabteen,,
- Sep 19, 2017
Waxaa maanta dil aad looga argagaxay uu ka dhacay Degmada Boondheere ee Gobolka Banaadir, ...
Dhageyso Maxkamada Gobolka Mudug ee sheegtay in aan Danbi lagu heenin Shiikh Cali Cilmi yare,,
- Sep 19, 2017
Maalmihii la soo dhaafay waxaa si weyn loo hadal haayay nin la sheegay in ...
Deg Deg Maxkamad ku taalla Gaalkacyo oo dambi ku waysay Shiikh Cali Cilmi yare oo lagu sheegay in Nabiga uu ku gafay..
- Sep 19, 2017
Maxkamad kutaala Koonfurta magaalada Gaalkacyo ee maamulka Galmudug ayaa maanta dambi ku weysay Wadaad ...
Dhageyso Mid kamid ah Culumada Gobolka Mudug oo sheegay in Danbi laga Galay Shiikh Cali Cilmi Yare,,
- Sep 19, 2017
mid kamida ah Culumada Ahlu-suna ee ku sugan Gaalkayco isla markana dhinac fadhiyay shiikha ...
Dhageyso Khudbadii Suldaanka Cusub ee Beesha Reer Hilowle Gaar ahaan Reer Sharmaake oo la doortay,,
- Sep 19, 2017
Munaasabad Ka dhacday Magaalada Gaalkacyo Ee Xaruunta Gobalka Mudug Waxaa Suldaan Cusub Ku doortay ...
Daawo Sawirada Xafladii Caleemo Saarka Suldaan Cabdulaahi Siciid Gacmodheer Ee Gaalkacyo Galmudug..
- Sep 19, 2017
Munaasabad Ka dhacday Magaalada Gaalkacyo Ee Xaruunta Gobalka Mudug Waxaa Suldaan Cusub Ku doortay ...
Dhageyso Culumada Somaliyed oo Sheegay in uu diinta ka baxay Cabdi Wali Shiikh Cali Cilmi yare..
- Sep 19, 2017
Majmaca Culumada Soomaaliyeed ayaa bayaan ka soo saaray arrinta ku aadan mid kamid ah ...
Deg Deg Dhageyso Cabdi Wali Shiikh Cali Cilmi yare oo shir jaraa.id ku qabtay Gaalkacyo kana hadlay Arinta lagu heesto,,
- Sep 19, 2017
waxaa magaalada Gaalkayco waxaa Shir jaraa.id ku qabtay Cabdi Wali Shiikh Cali Cilmi yare oo ...

Facebook/Twitter

-----------------------------------------------------------------

ad


%d bloggers like this: